Posts

Г.Армаа "Монгол шашин"

 Өнөөгийн бид түүхээ мэдэхгүйгээс болж аливаа шашинд их л буруугаар хандаад байна уу даа. Одоогоор дэлхий ертөнцөд шүтэж, сөгдөн мөргөж байгаа томоохон шашны ямарч урсгал, тэдгээрийн гарал үүсэл нь “Замбуутивийн хүн” буюу өвөг Монголчуудын нарийн ертөнц лугаа харьцаж байсан “зан үйл” –ээс улбаатай болох нь судалгааны явцаас анзаарагддаг. Энэ тухай “Хүний үүсэл” ном хийгээд, ”Монгол –дэлхийн соёл иргэншил” нийтлэлд хангалттай үгүүлсэн тул эс нуршин өнөөгийн Монгол орны дотоодод өөриймсөг маягаар оршин, зөвхөн өөрийгөө “үндэсний” хэмээж бусдыг жаахан гадуурхангуй ханддаг, илээр хэмхэлдэх нь юу юм, далдуур бие биенээ муулж л суудаг бөөгийн, шарын, улааны шашны урсгалын талаар үгүүлье. Харин харийн гээд байгаа, манай оронд гаднаас шургалсан шашны урсгалууд чимээгүй мэт байгаа ч “ходоодны мухарт” нь “үндэсний” болчих юмсан гэх далд мөрөөдөл гижигдэж буйг тааж цөхөх юм алга. Дөрвөн түмэн жилийн өмнө дэлхий дахины байдал өнөөгийнхтэй жишишгүй өөр байдалтай байсан ба тэр тухай ам ангаймагц...

Г.Армаа “Хүний үүсэл” номын тайлбар эрдэнийн чимэг оршив

 “Хүн бичнээс үүсчихүй” гэх ШУ-ны таамаглалд хүчээр итгэж өөрөөр бодож сэтгэх чадваргүй болтлоо доройтжээ бид. Арай нэг өөр юм яриад унасан хүнийг мунхаг тэнэгт нь хүрч, хүний нүүр харахааргүй болтол нь шившиглэн гутааж, доромжлон гадуурхдаг “заншил” тогтоод удаж байгаа юм чинь басчиг аргагүй. ШУ-ны номлол ёсоор бол алдарт “Олдувайн хүн”, түүнээс хойших хөгжлийн янз бүрийн шатандаа яваа хоминидуудтай холбогдох бүхий л олдворыг “хомо сапиенс”- ийн үүсэл хөгжилд хамаатуулж, хүн байтугай бурхан ч няцаах аргагүй эмх цэгцтэй сургаал мэт болгосон тул боловсрол эзэмшиж буй хэнбугай ч үүгээр дайрахгүй хаагуур гарах билээ. Бидний олж авсан мэдлэг ёсоор бол хоминидууд хувьсаж хөгжсөөр неандертал, улмаар хомо сапиенс болсон мэт боловч, үнэн чанартаа нэлээн нарийн зааг ялгаа байх шиг. Хүнтэй төстэй хоминидууд хувьсаж хөгжих нь хөгжсөн, бүүр “неандертал хүн” болтлоо хөгжсөн. Тиймээс ч мөхөс би “неандертал хүн – хоминидуудын хөгжлийн дээд шат мөн” хэмээсэн дүгнэлт хийсэн нь санамсаргүй юм биш. Х...

Г.Армаа “Ухаант хүн”-ий төрөл зүйл, тэдний нэгдмэл шинж чанар ба ондоошил

 Бидний олж авсан боловсрол ёсоор бол бум гаруй жилийн өмнө Африк тивд, магадгүй нэг их нартай сайхан өдөр хэсэг ухаант хүн (хомо сапиенс ) бий болоод дөрвөн зүг найман зовхисруу тархан нүүдэллэж эхэлсэн аж. Хамгийн хачин нь тэдгээр хүмүүс чийглэг дулаан уур амьсгалтай Европт ирээд нуруулаг, өндөр хамартай, цэнхэр нүдтэй, шаргал үстэй,цагаан арьстай болдог бол, Азийн эрс тэс уур амьсгалтай газар ирүүт арьс нь шарлаж,нуруу нь атийж, үс болоод нүдний өнгө нь харлана. Харин далайгаар удаан аялах (Австрал,Номхон далайн арлууд) юм бол арьсны өнгө нь улайж хамар нь навтайх жишээтэй. ШУ, ийм үзэл ягштал баримтлаад байгаа нь, цаагуураа нөгөө “Олдувайн хүн”, энэ тэр нь заавал орчин үеийн “ухаант хүн”-ний өвөг байх ёстой, “үгүй” байлаа ч заавал “тийм” байх ёстой хэмээн муйхарлаж байгаа нь тэр. Гэвч гайтай юм шиг энэ “онол” –ыг үгүйсгэх археологийн олдворууд Африк, Еврази, тэр байтугай Америк гэх мэтээр дэлхийн аль ч өнцөг булангаас олдсоор сүүлдээ бүүр хэрээс хэтэрлээ. Товчхон хэлэхэд орчин ...

Г.Армаа Ухаант хүн хэрхэн үүссэн бэ?

 Бидэнд мэдэгдэж байгаа эх сурвалжаас харахад одоогоос дөрвөн түм орчим жилийн өмнө Замбуутив (Энэтхэг орон) –д бурханлиг шинжтэй нэгэн төрлийн ухаант хүн үүсэн бий болжээ. Эдгээр хүмүүсийн унаган нутгийг тоймлох юмбол Энэтхэгийн умарт бие буюу Шамбалын орны байршилтай давхацдаг бөгөөд эд нар бол өвөг Монголчууд юм. Сүмбэр уулын номлол болоод, түүнээс хойно бичигдсэн Шамбалын тухай сударт энэ хүмүүсийг “тэнгэрээс гаралтай” хэмээсэн байдаг нь аргагүй л Шамбалын орноо мэндэлсэн тэнгэрийн үр хүүхдүүд мөн гэхээс аргагүй... Зөвхөн Замбуутивийн хүний гарал үүслийг тоймлох төдий болчихоод “Хүний үүслийг олоотохлоо хэмээн орилж болох юм уу” гэх уншигчид гарч болох юм. Мөхөс миний ойлгосноор ари хүн, нигериод хүн, австрал төрхтөн өөр өөр янзаар үүссэн гэж бодохгүй байна. Тэд нэг л ерөнхий зарчмаас гажаагүй бизээ. Тэгээд ч сөнөсөн Атлантида тивийн хүмүүс анх Замбуутивийн хүний үүсэлтэй адилхан байсан тухай бүдэг бадаг мэдээ буй. Тийм учраас мөхөс би Замбуутивийн хүний үүслийг олчихоод “Хүний...

Г.Армаа Монгол, Энэтхэг шүтлэг

 Судлаачид, эрдэмтэн мэргэд, ер нь хэн хүнгүй санаж байгууштай юм гэвэл хүн үүсэж байх үеийн түүхийн буурал цаг дор хүн ч тэр, ургамал, амьтан ч тэр, нарийн ертөнцийн ухаалаг хүчин ч тэр өнөөгийнхөөс тэс өөр байсан гэх үндэстэй. Тийм ч учраас эртний судар номын “алтан” хуудсыг ч юмуу, амаас ам дамжиж ирсэн үнэт мэдээллийг “домог” хэмээн нэрийдэж, ор байхгүй (байгаагүй) мэт болгож замхруулж дөнгөдөг бололтой. Түүхийн аливаа асуудалд “өдгөөчилж” ханддаг архаг хуучтай хүмүүсийн харгайгаар ШУ –ны түүх, тэр дундаа “Хүний үүсэл” –ийн үзэл баримтлалд ноцтой төөрөгдөл бий болжээ. Хүн анхандаа цаглашгүй ухаантай, гайхамшигт рид чадалтай (зөвхөн өнөөгийн хүнд л тэгж санагдана) байсан боловч материал баялаг эзэмшихийн хирээр оюун санаа нь бууран доройтдог бөгөөд энэ үйл явц одоо ч үргэлжилсээр. Байдлыг ажваас тэр гайхамшигтай, ухаалаг хүмүүс анхандаа өөрсдийн “өвөг дээдэс” болох “Тэнгэр” нүгүүдийг нэг их шүтээд байдаггүй байсан ба харин ахуйтай холбоотой аар саархан зүйлийг шүтдэг байсан нь с...

Г.Армаа "Монгол – дэлхийн соёл иргэншил"

 Монголын түүхийг судлах явцад өвөг Монгочуудын тархац, нутаглаж байсан газар орон их нарийн биш юмаа гэхэд тоймолж болохоор байдаг. Түүхийн олон эх сурвалжийн харьцуулалтаас үзэхэд Замбуутивийн хүмүүс (өвөг Монголчууд) өрнө тийшээ хоёр мөрний сав газар (Тигр, Евфрат) –т тулж, хойшоо Ираны уулархаг нутаг, өнөөгийн Казакстаны хойт бие хүрч байв. Түүгээр үл барам Алтай, Соёны нуруу бүхэлдээ, өнөөгийн Монголын умар бие тэр чигтээ хамарч цаашаа Байгал далайн баруун эрэгт тулж байсан нь мэдэгддэг. Нэлээн эртхэндээ өвөг Монголтой холбоо бүхий угсаатны нүүдэл Шар мөрний сав газраас умар тийш чиглэсэн маягтай явагдаж байсан мэт боловч эх сурвалжийн мэдээ дэндүү бүрхэг. Харин МЭӨ 3000 оны үе түүнээс хойших Монгол –Иран, Монгол –Түрэг аймгийнхны түрэмгий маягийн нүүдэл тэдний хооронд болсон тэмцэл, тулааны байдлыг гадарлаж болдог. Бүүр илэрхий мэдэгдэж байгаа нь гэвэл МЭӨ 7-6 дугаар зууны үед Энэтхэгийн орноос дорно зүг (Лядунгийн хойг хүртэл) нүүдэллэсэн Хор Монголчуудын түүх. Зарим судлаач...

Г.Армаа "Сэтгэлгээний эрэлд"

 Жил шахамын өмнө “Хүний үүсэл” ном хэвлүүлчихээд шуугиан тарина гэдэгтээ лавтай итгэн түгшиж сууснаа нуугаад яахав. Гэтэл олон нийт, ийм төрлийн номыг хүлээн авах сэтгэл зүйн бэлтгэл байхгүй байсан юмсанж. Хорвоогиийн хамгийн эрхэмсэг агаад нууцлаг сэдэв хөндсөөр атал “дүлий дөмбөд” суугаагийн учрыг олон сар бодсоны эцэст гадарлаж эхлэв. Нийгэмд их л олон үзэл бодол байдаг мэт боловч үнэндээ суртлын хувьд ШУ-нд хэт итгэж, даган бишрэгчид, Буддизм, өөр бас бус шашин, түүний сургаал номлолд хувь заяагаа даатгагчид хэмээсэн хоёр том бүлэгт хувааж болохоор аж. Гэтэл уг ном маань энэ хоёрын аль альнаас нь оролцон бүтэж бүрэлдсэн байдаг… Өнгөндөө ШУ, Шашин хоёр бие биесээ харилцан хүндлэх байдалтай мэт боловч цаанаа тийм биш. Ямар ч эрдэмтэн хүн хурим найр хийх, зовлон гачаал тохиолдоход лам авчраад “ном” уншуулдаг мөртөө жирийн үед ажил төрөлтэй нь холбоотой Буддизмын сургаал, энэ тэрийг ярих юмбол тусгаж авахаасаа илүү тээршаадаг нь нууц биш. Түүн лүгээ адил өмнөх ажлаасаа илүү ШУ гэж...